Chăm sóc tóc mùa đông: khô, tĩnh điện và gàu nặng hơn

Biên soạn: Đội ngũ chuyên môn Skinnocare · Tham vấn chuyên môn: Ds Nguyễn Bá Nghĩa – Giám đốc Nghiên cứu & Phát triển, Công ty TNHH Dược phẩm Innocare · Cập nhật: 02/10/2026

Chăm sóc tóc mùa đông cần giải quyết ba việc cùng lúc: sợi tóc khô và tích tĩnh điện do không khí hanh, da đầu khô căng do nước gội quá nóng và máy sưởi, và gàu hay viêm da tiết bã thường nặng hơn khi trời lạnh. Nguyên tắc là gội bằng nước ấm vừa phải, vẫn giữ nhịp gội đều, luôn dùng dầu xả có chất điều hòa cation ở thân tóc, bổ sung chất giữ ẩm cho da đầu khô và sấy khô chân tóc ở nhiệt vừa trước khi đội mũ. Vảy dày, da đầu đỏ rát hoặc ngứa kéo dài nhiều tuần thì nên đi khám da liễu.

Tóm tắt nhanh

Câu hỏi	Trả lời ngắn
Vì sao tóc khô xơ mùa đông?	Không khí lạnh, ít ẩm cùng máy sưởi làm sợi tóc và lớp sừng da đầu thiếu nước
Vì sao tóc tĩnh điện?	Tóc khô cọ xát với lược, mũ len, áo cổ cao nên tích điện; tóc hư tổn càng dễ bị
Gàu có nặng hơn không?	Viêm da tiết bã được ghi nhận nhiều hơn vào các tháng lạnh
Việc quan trọng nhất	Nước ấm vừa, gội đều, dầu xả thân tóc, giữ ẩm da đầu, sấy khô trước khi đội mũ
Khi nào đi khám?	Vảy dày, đỏ rát, ngứa nhiều hoặc không đỡ sau vài tuần

Vì sao mùa đông tóc khô xơ và da đầu dễ bong vảy hơn?

Mùa đông, tóc và da đầu chịu tác động từ hai phía: ngoài trời là không khí lạnh, ít ẩm; trong nhà là máy sưởi, điều hòa chiều nóng và nước gội thật nóng. Sợi tóc là keratin đã sừng hóa, lượng nước trong sợi lên xuống theo độ ẩm không khí; trời hanh, tóc cứng, kém mềm và dễ rối. Da đầu là da sống, có lớp sừng làm hàng rào giữ nước, và hàng rào này cũng chịu ảnh hưởng của môi trường.

Một bài tổng quan ghi nhận triệu chứng da khô xuất hiện ở môi trường điều hòa có độ ẩm thấp; trên người, độ ẩm thấp làm thay đổi lượng nước trong lớp sừng, giảm độ đàn hồi và tăng độ thô ráp của da. Các tác giả cũng lưu ý dữ liệu còn chưa thống nhất (Goad và Gawkrodger, 2016).

Nước nóng là yếu tố thứ hai. Trên 50 người khỏe mạnh, sau khi da tiếp xúc với nước nóng, chỉ số mất nước qua da tăng từ 25,75 lên 58,58, pH da tăng từ 6,33 lên 6,65 và da đỏ hơn; nước lạnh cũng làm chỉ số này tăng nhưng ít hơn (lên 34,96). Các tác giả kết luận tiếp xúc nước kéo dài làm tổn hại hàng rào da, nước nóng gây hại nhiều hơn (Herrero-Fernandez và cộng sự, 2022). Nghiên cứu gắn với bối cảnh rửa tay, không đo trên da đầu, nhưng là lý do hợp lý để tránh gội nước quá nóng.

Nếu chưa rõ da đầu mình thiếu dầu hay thiếu nước, hãy đọc bài Da đầu khô và da đầu mất nước: hai tình trạng thường bị nhầm. Khung chung nằm ở bài trụ Quy trình chăm sóc tóc và da đầu tại nhà: khung ba bước và cách cá nhân hóa.

Vì sao tóc tích tĩnh điện, bay tua tủa khi trời hanh khô?

Tĩnh điện là hiện tượng vật lý: khi hai bề mặt cọ xát, điện tích chuyển từ bề mặt này sang bề mặt kia. Lược nhựa, mũ len, khăn quàng, áo cổ cao đều cọ vào tóc suốt ngày. Không khí ẩm giúp điện tích tản nhanh; không khí khô thì điện tích lưu lại, các sợi tóc cùng dấu đẩy nhau nên bay tua tủa và khó vào nếp.

Bề mặt sợi tóc cũng góp phần. Nhuộm, uốn, duỗi làm xáo trộn các vảy biểu bì xếp chồng lên nhau, khiến tóc dễ nhiễm tĩnh điện, dễ chịu ảnh hưởng của độ ẩm, kém vào nếp và kém bóng (Draelos, 1991).

Dầu xả được thiết kế để xử lý đúng việc này: giúp tóc dễ vào nếp, giảm tĩnh điện và tăng độ bóng (D’Souza và Rathi, 2015). Trong công thức, silicone giữ vai trò bôi trơn, còn chất hoạt động bề mặt cation đảm nhận việc kiểm soát tĩnh điện và tạo mạng gel của sản phẩm (La Torre và Bhushan, 2006). Chi tiết có trong bài Polymer cation, behentrimonium, polyquaternium làm gì trong dầu xả.

Vì sao gàu và viêm da tiết bã thường nặng hơn vào mùa lạnh?

Gàu ảnh hưởng tới khoảng một nửa dân số sau tuổi dậy thì và hình thành từ ba yếu tố: nấm men Malassezia, bã nhờn và cơ địa từng người; nấm này có cả trên da đầu khỏe mạnh nên riêng nó chưa đủ gây gàu (Turner và cộng sự, 2012). Cơ chế đầy đủ có trong bài Gàu da đầu: cơ chế ba yếu tố và cách kiểm soát.

Mảnh ghép còn lại là hàng rào da. Ở da đầu có gàu, lượng lipid tự do của lớp sừng giảm rõ, gồm ceramide, acid béo và cholesterol, ghi nhận ở cả nhóm người Anh và người Thái Lan (Harding và cộng sự, 2002). Khi thời tiết khô lạnh và nước gội nóng cùng tác động lên một hàng rào vốn đã yếu, vảy và ngứa có thể rõ hơn. Dữ liệu dịch tễ cho thấy cùng xu hướng:

• Tại một bệnh viện ở Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ), 5.316 người được chẩn đoán viêm da tiết bã trong hai năm, chiếm 5,9% lượt khám da liễu. Tỷ lệ cao vào tháng 12 (7,3%) và tháng 2 (7,1%), thấp vào tháng 6 (3,8%) và tháng 7 (3,9%); tần suất bệnh tương quan nghịch với nhiệt độ và độ ẩm tối đa trong tháng (Akbulut và cộng sự, 2022).
• Trong nghiên cứu Rotterdam (Hà Lan) trên 5.498 người trung niên và cao tuổi, 14,3% có viêm da tiết bã; khả năng mắc vào mùa hè thấp hơn mùa đông (tỷ số chênh hiệu chỉnh 0,63) và cao hơn ở người khô da toàn thân (tỷ số chênh hiệu chỉnh 1,41) (Sanders và cộng sự, 2017).

Các kết quả này đến từ nơi có mùa đông lạnh, ít nắng; trong các tài liệu chúng tôi tra cứu chưa có nghiên cứu tương tự tại Việt Nam. Nếu ngoài vảy còn có mảng đỏ, vảy vàng nhờn ở chân tóc, sau tai, cánh mũi, hãy xem bài Viêm da tiết bã da đầu khác gì gàu thường và khi nào cần bác sĩ.

Chăm sóc tóc mùa đông khác mùa hè ở những điểm nào?

Khung ba bước làm sạch, dưỡng và bảo vệ không đổi theo mùa; thứ thay đổi là trọng tâm của từng bước.

Yếu tố	Mùa hè	Mùa đông
Thân tóc	Hư tổn do nắng, clo bể bơi, phai màu	Khô cứng, rối, tĩnh điện, gãy do cọ xát với mũ, khăn
Da đầu	Bết nhanh, có mùi, ngứa do mồ hôi	Khô căng, bong vảy mịn; gàu dễ bùng
Nhịp gội	Hằng ngày hoặc cách ngày khi ra nhiều mồ hôi	Giữ đều theo mức đổ dầu, không bỏ gội cả tuần
Nhiệt độ nước	Nước mát hoặc ấm nhẹ	Ấm vừa phải, tránh nước nóng bốc hơi
Dầu xả, dưỡng	Lớp mỏng, kết cấu nhẹ	Sau mỗi lần gội; thêm dưỡng không xả lại ở ngọn
Sấy và che chắn	Mũ rộng vành chống nắng	Sấy khô chân tóc rồi mới đội mũ ấm có lót trơn

Mùa đông nên gội mấy lần một tuần, dùng nước ấm cỡ nào và sấy ra sao?

Nhịp gội. Trời lạnh không phải lý do để gội thật thưa: trên người châu Á không có bệnh da đầu, mức hài lòng về tóc và da đầu đạt cao khi gội 5–6 lần mỗi tuần; gội hằng ngày cho kết quả tốt hơn gội mỗi tuần một lần ở mọi tiêu chí và không ghi nhận tác hại khách quan lên sợi tóc (Punyani và cộng sự, 2021). Nghiên cứu có tác giả thuộc một công ty sản xuất sản phẩm chăm sóc tóc nên cần đọc thận trọng. Mùa đông, gội 3–4 lần mỗi tuần là ổn với đa số; da đầu dầu hoặc có gàu có thể gội cách ngày.

Nhiệt độ nước. Chọn nước ấm vừa, không nóng đến mức da đầu đỏ lên, và gội gọn trong vài phút, vì cả thời gian tiếp xúc lẫn nhiệt độ cao đều bất lợi cho hàng rào da (Herrero-Fernandez và cộng sự, 2022).

Sấy tóc. Không nên để tóc ướt đi ngủ hoặc đội mũ lên tóc còn ẩm. Một nghiên cứu sấy lặp lại 30 lần cho thấy nhiệt càng cao, bề mặt tóc càng hư; sấy cách 15 cm, di chuyển máy liên tục (khoảng 47°C) gây tổn thương ít hơn cả để khô tự nhiên, còn sấy sát 5 cm (khoảng 95°C) làm tóc đổi màu chỉ sau 10 lần (Lee và cộng sự, 2011).

Các bước chăm sóc tóc mùa đông tại nhà gồm những gì?

1. Giữ nhịp gội đều: gội theo mức đổ dầu của da đầu, massage bằng đầu ngón tay, không cào bằng móng.
2. Hạ nhiệt độ nước: nước ấm vừa, gội gọn, xả kỹ.
3. Chọn dầu gội theo da đầu: da đầu khô căng chọn loại dịu nhẹ; da đầu có gàu dùng dầu gội chống gàu theo nhịp ghi trên nhãn.
4. Dầu xả sau mỗi lần gội: thoa từ ngang tai trở xuống, để vài phút rồi xả. Đây là bước quyết định tóc có tĩnh điện hay không.
5. Giữ ẩm cho da đầu khô: glycerin và các chất hút ẩm tương tự giúp lớp sừng giữ nước. Trong một thử nghiệm, lotion không xả lại chứa 10% glycerol, dùng 3 lần mỗi tuần trong 8 tuần, giúp giảm gàu rõ, cải thiện chỉ số mất nước qua da và độ ẩm lớp sừng (Harding và cộng sự, 2014).
6. Sấy khô chân tóc trước khi đội mũ: thấm khô bằng khăn mềm, sấy nhiệt vừa, máy cách đầu khoảng 15 cm và di chuyển liên tục.
7. Giảm ma sát: mũ có lót trơn như lụa, satin; lược răng thưa; giặt mũ len, khăn quàng và lót mũ bảo hiểm mỗi tuần.

Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú và người đang có bệnh da đầu nên chọn sản phẩm dịu nhẹ và hỏi bác sĩ khi da đầu kích ứng. Tất cả nội dung không thay thế cho chỉ định của bác sĩ. Hỏi ý kiến chuyên gia trước khi dùng.

Miền Bắc chuyển từ hanh khô sang nồm ẩm thì điều chỉnh thế nào?

Mùa đông miền Bắc không đồng nhất. Đầu và giữa đông, gió mùa đông bắc mang không khí lạnh khô: tóc tĩnh điện, da đầu căng, nên cần dầu xả đậm hơn và chất giữ ẩm cho da đầu. Cuối đông sang xuân là những đợt mưa phùn, nồm ẩm: tóc hút ẩm nên xù và nhanh bết, mũ và vỏ gối luôn ẩm. Lúc này hãy giảm sản phẩm dưỡng nặng, gội đều hơn, sấy khô chân tóc, phơi khô mũ và vỏ gối.

Câu hỏi thường gặp

Mùa đông có nên gội đầu ít đi không?

Không nên giảm quá nhiều. Da đầu vẫn tiết bã nhờn khi trời lạnh, gội thưa làm vảy tích lại. Giữ nhịp gội theo mức đổ dầu, đổi sang nước ấm vừa và dầu gội dịu nhẹ hơn nếu da đầu căng.

Gội nước nóng có làm gàu nhiều hơn không?

Chưa có nghiên cứu đo trực tiếp trên da đầu trong các tài liệu chúng tôi tra cứu. Tuy nhiên nước nóng làm tăng mất nước qua da ở người khỏe mạnh, nên nước ấm vừa là lựa chọn an toàn hơn.

Đội mũ len cả ngày có gây gàu không?

Mũ không tự gây gàu, nhưng mũ kín đội lên tóc ẩm làm da đầu bí, dễ ngứa. Sấy khô chân tóc trước khi đội và giặt mũ thường xuyên.

Da đầu bong vảy mùa đông là da khô hay gàu?

Vảy do da khô thường nhỏ, mịn, trắng, kèm cảm giác căng. Vảy gàu thường to hơn, hơi nhờn, kèm ngứa và hay tái lại. Khó phân biệt hoặc kèm đỏ da thì nên đi khám.

Tài liệu tham khảo

Các đường dẫn dưới đây để ở dạng liên kết trần, bạn sao chép và dán vào trình duyệt để tra cứu bản gốc.

1. Goad N, Gawkrodger DJ. Ambient humidity and the skin: the impact of air humidity in healthy and diseased states. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2016;30(8):1285-1294. doi:10.1111/jdv.13707. PMID 27306376. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27306376/
2. Herrero-Fernandez M, Montero-Vilchez T, Diaz-Calvillo P, et al. Impact of Water Exposure and Temperature Changes on Skin Barrier Function. J Clin Med. 2022;11(2). doi:10.3390/jcm11020298. PMID 35053992. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35053992/
3. Draelos ZK. Hair cosmetics. Dermatol Clin. 1991;9(1):19-27. PMID 2022094. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2022094/
4. D’Souza P, Rathi SK. Shampoo and Conditioners: What a Dermatologist Should Know? Indian J Dermatol. 2015;60(3):248-254. doi:10.4103/0019-5154.156355. PMID 26120149. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26120149/
5. La Torre C, Bhushan B. Nanotribological effects of silicone type, silicone deposition level, and surfactant type on human hair using atomic force microscopy. J Cosmet Sci. 2006;57(1):37-56. PMID 16676122. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16676122/
6. Turner GA, Hoptroff M, Harding CR. Stratum corneum dysfunction in dandruff. Int J Cosmet Sci. 2012;34(4):298-306. doi:10.1111/j.1468-2494.2012.00723.x. PMID 22515370. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22515370/
7. Harding CR, Moore AE, Rogers JS, et al. Dandruff: a condition characterized by decreased levels of intercellular lipids in scalp stratum corneum and impaired barrier function. Arch Dermatol Res. 2002;294(5):221-230. doi:10.1007/s00403-002-0323-1. PMID 12115025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12115025/
8. Akbulut TO, Suslu H, Atci T. Is the Frequency of Seborrheic Dermatitis Related to Climate Parameters? Sisli Etfal Hastan Tip Bul. 2022;56(1):91-95. doi:10.14744/SEMB.2021.67503. PMID 35515978. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35515978/
9. Sanders MGH, Pardo LM, Franco OH, et al. Prevalence and determinants of seborrhoeic dermatitis in a middle-aged and elderly population: the Rotterdam Study. Br J Dermatol. 2017;178(1):148-153. doi:10.1111/bjd.15908. PMID 28856679. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28856679/
10. Punyani S, Tosti A, Hordinsky M, et al. The Impact of Shampoo Wash Frequency on Scalp and Hair Conditions. Skin Appendage Disord. 2021;7(3):183-193. doi:10.1159/000512786. PMID 34055906. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34055906/
11. Lee Y, Kim YD, Hyun HJ, et al. Hair shaft damage from heat and drying time of hair dryer. Ann Dermatol. 2011;23(4):455-462. doi:10.5021/ad.2011.23.4.455. PMID 22148012. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22148012/
12. Harding CR, Matheson JR, Hoptroff M, et al. A high glycerol-containing leave-on scalp care treatment to improve dandruff. Skinmed. 2014;12(3):155-161. PMID 25134312. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25134312/

Đọc tiếp

• Quy trình chăm sóc tóc và da đầu tại nhà — khung ba bước và cách cá nhân hóa
• Da đầu khô và da đầu mất nước — hai tình trạng thường bị nhầm
• Chọn dầu gội theo tình trạng da đầu — bảng quyết định nhanh
• Xịt dưỡng tóc và leave-in — khi nào cần, khi nào thừa
• Dầu dưỡng tóc — loại nào thấm vào sợi tóc, loại nào chỉ phủ bên ngoài
• Cấu tạo sợi tóc: lớp biểu bì, vỏ và tủy tóc làm gì — Tìm hiểu cấu tạo sợi tóc: lớp biểu bì, vỏ và tủy tóc quyết định độ trơn, độ bền, màu tóc ra sao và liên quan gì tới dầu xả,…
• Rụng tóc theo mùa: bằng chứng về đỉnh rụng tóc tháng 8–11 — Rụng tóc theo mùa được ghi nhận ở Anh, Thụy Sĩ, Trung Quốc với đỉnh cuối hè, đầu thu.

Bài viết do đội ngũ chuyên môn Skinnocare – Công ty TNHH Dược phẩm Innocare biên soạn, nhằm cung cấp kiến thức chăm sóc tóc và da đầu. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Sản phẩm Skinnocare là mỹ phẩm, không phải thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.

Skinnocare — Tiên phong chăm sóc da & tóc
Chịu trách nhiệm sản phẩm và phân phối: Công ty TNHH Dược phẩm Innocare — 558 Quang Trung, phường Dương Nội, Hà Nội.
Hotline 024 6680 0369 · Zalo 0968 734 102 · Liên hệ · Câu hỏi thường gặp