Selenium sulfide trong dầu gội: cơ chế và lưu ý sử dụng

Biên soạn: Đội ngũ chuyên môn Skinnocare · Tham vấn chuyên môn: Ds Nguyễn Bá Nghĩa – Giám đốc Nghiên cứu & Phát triển, Công ty TNHH Dược phẩm Innocare · Cập nhật: 27/09/2026

Selenium sulfide (selenium disulfide, SeS₂) là hoạt chất chống gàu lâu đời: nó làm giảm nấm men Malassezia trên da đầu và làm chậm tốc độ tạo tế bào sừng – nhờ đó giảm vảy gàu. Dầu gội chống gàu thường chứa 1% (hoặc 0,6% dạng vi hạt); nồng độ 2,25–2,5% được dùng như thuốc. Thử nghiệm cho thấy selenium sulfide hiệu quả tương đương ketoconazole 2% trong giảm vảy gàu và viêm da tiết bã nhẹ – vừa, và dùng một lần mỗi tuần giúp giảm tái phát. Khi dùng cần tránh mắt, không bôi lên da trầy xước, và xả thật kỹ, nhất là với tóc nhuộm, uốn.

Tóm tắt nhanh

Câu hỏi	Trả lời ngắn
Selenium sulfide là gì?	Hợp chất của selen và lưu huỳnh, dạng bột màu vàng cam, tan kém trong nước
Tác động thế nào?	Giảm nấm Malassezia; làm chậm sản xuất tế bào sừng ở da đầu
Nồng độ	1% (dầu gội chống gàu), 0,6% dạng vi hạt; 2,25–2,5% là thuốc
Hiệu quả	Tương đương ketoconazole 2% trong các thử nghiệm gần đây; giảm tái phát khi dùng duy trì
Lưu ý chính	Tránh mắt, da trầy xước; xả kỹ với tóc nhuộm, uốn; có thể làm tóc bết hoặc khô

Selenium sulfide tác động lên gàu thế nào?

Gàu hình thành từ ba yếu tố: bã nhờn, nấm men Malassezia và độ nhạy cảm của da đầu – xem bài Gàu da đầu: cơ chế ba yếu tố. Selenium sulfide tác động theo hai hướng:

• Giảm lượng nấm Malassezia trên da đầu – tương tự các hoạt chất chống gàu khác như piroctone olamine, climbazole, ketoconazole.
• Làm chậm tốc độ sản xuất tế bào sừng ở thượng bì và nang lông, từ đó giảm lượng vảy bong ra. Tác dụng này được mô tả trên nhãn thuốc selenium sulfide.

Nhờ tác động kép, selenium sulfide phù hợp với gàu nhiều vảy và viêm da tiết bã da đầu mức nhẹ – vừa.

Bằng chứng lâm sàng

Nghiên cứu	Thiết kế	Kết quả chính
Danby và cộng sự, 1993	Ngẫu nhiên, mù đôi, có giả dược; 246 người gàu vừa – nặng	Selenium sulfide 2,5% và ketoconazole 2% đều tốt hơn giả dược ở mọi lần đánh giá; ketoconazole tốt hơn chỉ ở ngày 8; cả 9 tác dụng phụ ghi nhận đều ở nhóm selenium sulfide 2,5%
Barbosa và cộng sự, 2024	Ngẫu nhiên, mù đôi, đa trung tâm; 64 người viêm da tiết bã da đầu vừa – nặng; 4 tuần	Selenium disulfide 1%: điểm mức độ giảm 71%; ketoconazole 2%: giảm 69%; cả hai dung nạp rất tốt; nhóm selenium được đánh giá cao hơn về cảm giác trên tóc
Farris và cộng sự, 2026	Ngẫu nhiên, mù đôi; 87 người; 6 tuần	Selenium disulfide vi hạt 0,6% giảm vảy 77,9% so với 69,5% của ketoconazole 2%, không khác biệt có ý nghĩa; tóc mềm, bóng hơn ở nhóm selenium
Massiot và cộng sự, 2023	Ngẫu nhiên, so với dầu gội nền; 48 người sau đợt điều trị viêm da tiết bã	Gội selenium disulfide 1% một lần/tuần: tái phát 8,1% (tuần 4) và 16,7% (tuần 8), so với 41,7% và 54,2% ở nhóm dầu gội nền

Hai lưu ý khi đọc: các thử nghiệm năm 2023–2026 có sự tham gia của nhà sản xuất dầu gội selenium; và thử nghiệm năm 1993 dùng nồng độ 2,5% (dạng thuốc) cho thấy tác dụng phụ nhiều hơn ketoconazole, còn các thử nghiệm với nồng độ 1% và 0,6% cho thấy dung nạp tương đương.

Nồng độ và quy định

• Liên minh châu Âu: selenium disulfide chỉ được phép trong dầu gội chống gàu, nồng độ tối đa 1%, nhãn phải ghi “Chứa selenium disulfide” và “Tránh tiếp xúc với mắt và vùng da tổn thương” (Phụ lục III, Quy định (EC) 1223/2009).
• Việt Nam: các hợp chất selen bị cấm trong mỹ phẩm, trừ selenium disulfide được dùng có điều kiện theo danh mục chất có giới hạn – tương tự quy định của EU.
• Mỹ: selenium sulfide 1% và selenium sulfide vi hạt 0,6% là hoạt chất thuốc không kê đơn cho gàu; 1% cho viêm da tiết bã (21 CFR 358.710). Nồng độ 2,25–2,5% dùng theo đơn.

So sánh với các hoạt chất chống gàu khác

Hoạt chất	Cơ chế chính	Điểm cần biết
Selenium sulfide	Chống nấm + làm chậm tạo tế bào sừng	Hợp gàu nhiều vảy; cần xả kỹ
Piroctone olamine	Gắn sắt, rối loạn năng lượng tế bào nấm	Xem bài Piroctone olamine
Climbazole	Ức chế tổng hợp ergosterol màng nấm	Xem bài Climbazole
Zinc pyrithione	Đưa đồng vào tế bào nấm	Bị loại khỏi mỹ phẩm tại EU từ 2022, được phép có giới hạn tại Việt Nam – xem bài Zinc pyrithione
Ketoconazole	Ức chế tổng hợp ergosterol	Là thuốc, dùng theo chỉ định

Không có hoạt chất nào phù hợp cho mọi người. Chọn theo mức độ gàu, loại da đầu, khả năng dung nạp và cảm giác trên tóc – xem bài Chọn dầu gội theo tình trạng da đầu.

Dùng dầu gội selenium sulfide thế nào?

1. Lắc đều chai (selenium sulfide dạng hạt có thể lắng).
2. Làm ướt tóc, tạo bọt trên da đầu, massage nhẹ, để khoảng 3–5 phút hoặc theo hướng dẫn trên nhãn.
3. Xả thật kỹ bằng nhiều nước – đặc biệt quan trọng với tóc nhuộm, tẩy, uốn, tóc bạc.
4. Tần suất: 2 lần/tuần trong 2–4 tuần đầu; khi đã ổn, duy trì 1 lần/tuần, các lần khác dùng dầu gội dịu nhẹ.
5. Dùng dầu xả cho thân – ngọn nếu tóc khô sau gội.

Tác dụng phụ và ai cần thận trọng?

• Kích ứng mắt: tránh để bọt vào mắt; nếu dính, rửa kỹ bằng nước sạch.
• Không dùng trên da đầu trầy xước, viêm, rỉ dịch.
• Tóc bết hoặc khô, rụng tóc tạm thời, đổi màu tóc: được ghi nhận trên nhãn thuốc selenium sulfide nồng độ cao; xả kỹ giúp tránh hoặc giảm đổi màu tóc.
• Phụ nữ mang thai, cho con bú, trẻ em: nên hỏi bác sĩ trước khi dùng dầu gội có hoạt chất; vảy da đầu ở trẻ nhỏ cần được bác sĩ đánh giá.

Tất cả nội dung không thay thế cho chỉ định của bác sĩ. Hỏi ý kiến chuyên gia trước khi dùng.

Nếu cần một quy trình gội – dưỡng tại nhà cho da đầu có gàu, có thể xem combo sạch gàu – dưỡng tóc Skinnocare (mỹ phẩm, dùng theo hướng dẫn trên nhãn).

Câu hỏi thường gặp về selenium sulfide

Selenium sulfide có dùng hằng ngày được không?

Thường không cần. 2 lần/tuần trong giai đoạn đầu và 1 lần/tuần để duy trì là đủ với đa số người; các ngày khác dùng dầu gội dịu nhẹ.

Selenium sulfide có làm đổi màu tóc không?

Nhãn thuốc selenium sulfide nồng độ cao ghi nhận khả năng đổi màu tóc, có thể tránh hoặc giảm bằng cách xả thật kỹ. Người tóc nhuộm, tẩy, bạc nên xả kỹ và theo dõi.

Selenium sulfide hay ketoconazole tốt hơn?

Các thử nghiệm gần đây cho thấy selenium disulfide 1% hoặc 0,6% hiệu quả tương đương ketoconazole 2%. Ketoconazole là thuốc; lựa chọn nên dựa trên mức độ bệnh và tư vấn của bác sĩ.

Dùng selenium sulfide cho lang ben được không?

Selenium sulfide nồng độ cao được dùng trong điều trị lang ben theo chỉ định. Nên đi khám để chẩn đoán đúng trước khi tự điều trị.

Selenium sulfide có gây rụng tóc không?

Nhãn thuốc nồng độ cao ghi nhận thỉnh thoảng có tăng rụng tóc bình thường. Nếu rụng nhiều hoặc kéo dài, ngừng dùng và đi khám.

Tài liệu tham khảo

Các đường dẫn dưới đây để ở dạng liên kết trần, bạn sao chép và dán vào trình duyệt để tra cứu bản gốc.

1. Danby FW, Maddin WS, Margesson LJ, et al. A randomized, double-blind, placebo-controlled trial of ketoconazole 2% shampoo versus selenium sulfide 2.5% shampoo in the treatment of moderate to severe dandruff. J Am Acad Dermatol. 1993;29(6):1008-1012. doi:10.1016/0190-9622(93)70282-x. PMID 8245236. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8245236/
2. Barbosa V, Melo DF, Vañó-Galván S, et al. A Comparative Randomized Clinical Study Assessing the Efficacy of a 1% Selenium Disulfide-Based Shampoo versus 2% Ketoconazole Shampoo in Subjects with Moderate to Severe Scalp Seborrheic Dermatitis. Skin Appendage Disord. 2024;10(6):497-504. doi:10.1159/000539209. PMID 39659649. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39659649/
3. Farris PK, Barbosa V, Houshmand EB, et al. Beyond Efficacy: 0.6% Selenium Disulfide Shampoo Matches 2% Ketoconazole for Seborrheic Dermatitis with Superior Cosmesis. J Drugs Dermatol. 2026;25(4):338-344. doi:10.36849/jdd.9476. PMID 41931685. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41931685/
4. Massiot P, Reygagne P, Chagnoleau C, et al. Maintenance effect of a once-weekly regimen of a Selenium Disulfide-based shampoo in moderate-to-severe scalp seborrheic dermatitis after initial treatment with topical corticosteroid/salicylic acid. Eur J Dermatol. 2023;33(S1):13-18. doi:10.1684/ejd.2023.4401. PMID 37098774. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37098774/
5. U.S. Code of Federal Regulations. 21 CFR 358.710 – Active ingredients for the control of dandruff, seborrheic dermatitis, or psoriasis. https://www.ecfr.gov/current/title-21/chapter-I/subchapter-D/part-358/subpart-H/section-358.710
6. DailyMed. Selenium sulfide 2.25% shampoo – prescribing information (adverse reactions, precautions). https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=dacbcc5a-d37c-4ea3-8f47-35abb64c7519
7. Regulation (EC) No 1223/2009 on cosmetic products – Annex III (restricted substances). https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2009/1223/oj

Đọc tiếp

• Gàu da đầu — cơ chế ba yếu tố và cách kiểm soát
• Piroctone olamine — cơ chế, bằng chứng và cách dùng
• Zinc pyrithione — lịch sử, cơ chế và tình trạng pháp lý
• Viêm da tiết bã da đầu — khác gì gàu thường
• Dầu gội dược liệu và dầu gội hoạt chất — nên chọn hướng nào
• Dầu gội dược liệu Việt Nam — bồ kết, hương nhu, sả chanh dưới góc nhìn khoa học
• Dầu gội chống gàu hay dầu gội dưỡng tóc trước? — thứ tự dùng hợp lý
• Tiêu chí chọn dầu gội chống gàu — năm câu hỏi cần trả lời trước khi mua

Bài viết do đội ngũ chuyên môn Skinnocare – Công ty TNHH Dược phẩm Innocare biên soạn, nhằm cung cấp kiến thức chăm sóc tóc và da đầu. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Thông tin pháp lý cập nhật tới tháng 9/2026. Sản phẩm Skinnocare là mỹ phẩm, không phải thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.

Skinnocare — Tiên phong chăm sóc da & tóc
Chịu trách nhiệm sản phẩm và phân phối: Công ty TNHH Dược phẩm Innocare — 558 Quang Trung, phường Dương Nội, Hà Nội.
Hotline 024 6680 0369 · Zalo 0968 734 102 · Liên hệ · Câu hỏi thường gặp